Sanktuarium

Sanktuarium Matki Bożej w Tomaszowie Lub.Parafię Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie w Tomaszowie Lubelskim erygowano 6 maja 1674 r. Należała ona wówczas do diecezji chełmskiej, dekanatu potylickiego. Kościół farny Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie fundował ordynat Tomasz Zamoyski (1627-29), który także uposażył nowo erygowaną parafię. W chwili erekcji parafii istniał w Tomaszowie kościół filialny Św. Krzyża, należący do parafii w Chodywańcach. Kościółek pochodził z lat 1610-14, był zlokalizowany na Przedmieściu Lwowskim. Wspominała go jeszcze wizytacja biskupia z 1774 r.
          Z powodu złego stanu pierwszej świątyni farnej, w 1727 r. wystawiono nową – ufundowaną przez ordynata Michała Zdzisłąwa Zamoyskiego. Przetrwała ona do naszych czasów i znana jest jako modrzewiowy kościół – sanktuarium.
          Wybudowany w 1727 r. kościół modrzewiowy jest jednym z najbardziej znanych drewnianych kościołów barokowych w Polsce i  jedynym na Zamojszczyźnie kościołem dwuwiekowym, przykładem pełnego zastosowania form barokowych w drewnie. Rozwiązania konstrukcyjne wnętrza dowodzą, że projektował go wytrawny architekt, związany z  rodziną Zamoyskich.
          Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie pełnił funkcje parafialne z wyjątkiem lat 1955-87, kiedy siedzibą parafii była tomaszowska świątynia Najświętszego Serca Pana Jezusa. Nowy podział administracyjny (25 października 1987 r.) ustanowił w Tomaszowie trzy parafie: Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie, Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Józefa.